Auteur: Balgoyse mins

Hier in Balgoy, dorp aan de Maas in het Land van Maas en Waal, staat sinds april 2026 een bijzonder kunstwerk met de naam Een kranige daad. Het kunstwerk is onderdeel van de herdenking van de dijkdoorbraak van de Maas op oudejaarsdag 1925 en de watersnood van 1926, die honderd jaar later in Balgoy en verschillende andere plaatsen in Maas en Waal wordt herdacht.

De titel Een kranige daad verwijst naar een bijzondere gebeurtenis tijdens de watersnood van 1926. Al op 2 januari bezocht Koningin per roeiboot Balgoy. Haar bezoek werd destijds vastgelegd op foto’s en is een van de verhalen die de herinnering aan de watersnood in het dorp levend hebben gehouden.

Ontworpen door een dorpsgenoot
Een bijzondere rol bij het kunstwerk is weggelegd voor kunstenaar Gerard Peters, die zelf in Balgoy woont. Peters maakte het oorspronkelijke ontwerp voor Een kranige daad al enkele jaren geleden. Het plan werd later opnieuw opgepakt en uiteindelijk, na een aantal jaren van voorbereiding, gerealiseerd. Dat de kunstenaar zelf in Balgoy woont, geeft het kunstwerk een extra dimensie. Het ontwerp komt voort uit betrokkenheid bij de plek en de geschiedenis van het dorp. Peters heeft de historische gebeurtenis vertaald naar een eigentijds kunstwerk dat herkenbaar en betekenisvol is voor de inwoners van Balgoy.

In het kunstwerk staat het bezoek van koningin Wilhelmina centraal. Haar silhouet is uitgesneden in een plaat van cortenstaal die in een boot is geplaatst. Zo wordt een historische gebeurtenis uit 1926 op een eigentijdse manier opnieuw zichtbaar.

Een initiatief vanuit het dorp
Aan de totstandkoming van Een kranige daad hebben verschillende mensen en organisaties uit Balgoy veel tijd en energie besteed. Vooral Stichting Balgoy Beter Bekend en de heemkundewerkgroep Pagus Balgoye hebben zich sterk gemaakt om het kunstwerk gerealiseerd te krijgen.

Die samenwerking is kenmerkend voor Balgoy. Pagus Balgoye beschikt over veel kennis van de plaatselijke geschiedenis, terwijl Stichting Balgoy Beter Bekend zich onder meer inzet voor de leefbaarheid, bekendheid en sociale samenhang van het dorp. Vanuit verschillende invalshoeken vonden beide organisaties elkaar in de wens om de watersnood van 1926 blijvend en aansprekend zichtbaar te maken.

Om de watersnoodherdenking Maas en Waal breed te kunnen organiseren werd een werkgroep Watersnood26 gevormd en kon voor de realisering van het kunstwerk bovendien gebruikgemaakt worden van een Europese LEADER-subsidie. Die financiële ondersteuning is van grote waarde geweest om het plan van idee naar werkelijkheid te brengen.

Kunst, geschiedenis en toekomst

Bij de keuze van de plek is bewust gekeken naar meer dan alleen een mooie of centrale locatie. Het kunstwerk staat midden in het dorp én vlak bij de basisschool. Daarmee worden ook kinderen en jongeren bewust bij de geschiedenis betrokken. Zij komen het kunstwerk in hun dagelijkse omgeving tegen en kunnen leren wat er honderd jaar geleden in Balgoy en het Land van Maas en Waal is gebeurd.

Zo verbindt Een kranige daad het verleden met de toekomst. De watersnood van 1926 wordt niet alleen herdacht, maar het verhaal over de rol van het water en de Maas in het leven van Balgoy wordt doorgegeven aan een nieuwe generatie.

Daarmee is het kunstwerk meer dan een monument. Het is een blijvende herinnering aan een ingrijpende gebeurtenis én een voorbeeld van hoe lokale geschiedenis, kunst, educatie en dorpsbetrokkenheid elkaar kunnen versterken.

Lokale geschiedenis, lokale betrokkenheid en lokale creativiteit komen hier samen in één kunstwerk. Dat maakt Een kranige daad tot een blijvende herinnering aan het verleden én een investering in de toekomst van Balgoy.

Op zaterdag 27 september organiseerden we een mooie en geslaagde activiteit in het kader van De Gelderse Dag. We begonnen de ochtend met een gezamenlijk ontbijt, waar maar liefst 45 inwoners aan deelnamen, samen met wethouders Anouk van Dam en Twan van Bronkhorst.

Na het ontbijt verzorgde Piet van Erp een korte introductie over de geschiedenis van Balgoy. Aansluitend maakten we een historische wandeling door en langs het dorp, met verhalen en uitleg van Richard van de Boogaard, Piet van Erp en Rudy van Haren.

Alle bestuursleden van Stichting Balgoy Beter Bekend waren aanwezig:
Piet van Erp, Yvon van Haren, Richard van de Boogaard, Jeanet Grootjans en Rudy van Haren.

Het was een ochtend vol ontmoeting, gezelligheid en verbondenheid met ons mooie dorp.

Zaterdag 27 september 2025 is voor het eerst De Gelderse Dag. Een jaarlijks evenement waarin inwoners van Gelderland kennis maken met elkaar, bijzondere initiatieven, verhalen en plekken in Gelderland. Het doel is om de band tussen inwoners en met Gelderland te versterken. Dus precies wat we ook met de stichting Balgoy Beter Bekend willen bereiken!

Nieuwe contacten maken in een dorp waar je bent komen wonen was moeilijk in de afgelopen twee jaar. Maar niet alleen voor de nieuwelingen, ook voor de ouderen die kwetsbaar zijn was het lastig om hun sociale leven even on hold te zien gaan. Koningsdag was een mooie gelegenheid om iedereen weer bij elkaar te kunnen brengen. Een laagdrempelige manier om elkaar te ontmoeten.

De opening was met alle wethouders en de burgemeester. De ballonnen die opgelaten zijn, zijn inmiddels terecht waar deze neergestreken zijn. De verste is gespot in Peer (BE)!

Na een gezellige opening met de harmonie Kunst & Vriendschap kon de activiteit dan echt beginnen. Zo werd de spelronde geopend met de fameuze blokjesdans met wel 70 deelnemende kinderen! Koningsdag in Balgoy werd dan ook goed bezocht. Jong en oud was aanwezig, en nieuwe inwoners van Balgoy kwamen een kijkje nemen, of namen zelfs deel. Ook een hoop ouders van de jeugd kwamen meehelpen.

De fietsen en andere voertuigen zoals een skelter waren goed versierd. De tocht was een leuke bonte verzameling. Vervolgens waren de oudhollandse spellen zoals spijkerpoepen een groot succes. Daarnaast was er een grote stormbaan, een klein springkussen, en kon iedereen zich verwennen met heerlijke poffertjes.

Afgelopen weekend verscheen het boek “Balgoyse minse, verhalen over Balgoy en haar inwoners door de eeuwen heen, het vervolg” van Piet van Erp. Zoals de titel zegt is het boek een vervolg op een eerder verschenen boek. Wederom een boek met verhalen over Balgoy en de Balgoyse mensen. De verhalen zijn (deels bewerkingen van) in 2017 en 2018 op de weblog van de auteur geplaatste teksten. Verhalen over zijn familie, de familie Jans, generaties terug al boer in Mill en via Escharen in Balgoy terecht gekomen. Ook over de familie van Erp uit Geffen, waar dezelfde verhalen worden rondverteld en die de auteur meegebracht heeft naar Balgoy en zo worden verweven met de Balgoyse geschiedenis. Ook verhalen over Keent, kasteel, maaskanalisatie en tweede wereldoorlog zijn gebundeld in het 175 pagina’s tellende boek. Lees, leer en geniet ervan!

In 2017 verscheen het eerste boek van Piet van Erp met verhalen over Balgoy en de Balgoyse minse met als titel “Boeren, burgers en buitenlui”. De titel van dat boek was een verwijzing naar het thema van Open Monumenten Dag 2017: “Boeren, burgers en buitenlui”. Net als met het OMD-thema, lag de nadruk van het boek sterk op mensen en hun onderlinge economische en culturele relaties. De korte verhalen in het boek hebben betrekking op de leefbaarheid van de kleine leefgemeenschap Balgoy en zijn voorbeelden voor zowel de geboren en getogen Balgoyenaren als voor nieuwe inwoners.

Het klinkt tegenstrijdig, maar verhalen vertellen over de geschiedenis van het dorp en zijn inwoners is een belangrijke manier om het dorp levend te houden. We moeten nooit ophouden met deze overlevering! Het verbindt de mensen in het dorp en bevordert daardoor de leefbaarheid en sociale cohesie. De boeken over Balgoyse minse zijn een bescheiden poging van de auteur om zijn bijdrage te leveren aan die overlevering. Een nieuwe tijd kent nieuwe vormen en Piet van Erp heeft de afgelopen jaren geprobeerd om middels website van stichting Balgoy Beter Bekend, website van Pagus Balgoye, facebook, QR-codes en zijn weblog een stukje verhaal van het Balgoy toen en nu te vertellen. Wel op zijn manier, met veel feitelijke informatie uit documenten die in archieven zijn bewaard gebleven. Het nieuwe boek is (nog) niet verschenen op papier. Misschien hoeft dat ook niet meer in deze nieuwe tijd van podcasts, youtube en e-readers. Ook het eerste boek uit 2017 is daarom omgezet naar een flipboek (zie hierboven).

Dit is een initiatief van Ans van Erp en Yvonne van Haren om de kindvriendelijke kerstviering op kerstavond te gebruiken als aanleiding om de Balgoyse kinderen samen te laten knutselen. Dit bevordert de sociale cohesie in het dorp en daardoor ook de leefbaarheid. De knutselwerkgroep wil door op tijd te beginnen en ook de school en het Diosablad te betrekken bij de werving, alle Balgoyse kinderen mee laten doen tijdens een knutselmiddag.

kinderen hebben op woensdagmiddag 18 december in het Theehuis van Yvonne van Haren een mooie kerstster versierd en van lichtjes voorzien en alle sterren zijn tijdens de kindvriendelijke kerstviering op kerstavond getoond aan de papa’ en mama’s, opa’s en oma’s en andere Balgoyse mensen.

De kindvriendelijke viering had als titel: “Stralen als sterren”. Hierin werd uitgelegd, dat als we een ander helpen, we voor diegene een stralende ster zijn. Dit verbindt de mensen in een gemeenschap, dus ook in ons dorp. De stralende ster wordt zichtbaar gemaakt door de lichtjes op de versierde ster.

Het was een drukbezochte knutselmiddag, waarbij mama’s en oma’s van de basisschoolkinderen meehielpen bij het versieren van de sterren. Pastor Ad Blommerde, de voorganger van de kerstvriendelijke kerstviering en Lara van der Zee, pastoraal werker van parochie de Twaalf Apostelen, waren ook aanwezig en zagen hoe enthousiast en fanatiek de kinderen bezig waren met hun knutselwerk.

In het welkomstwoord van de kindvriendelijke kerstviering werd het thema “stralen als een ster” mooi uitgelegd.
Voor elke tocht is er een ster, een gids, een woord,
een weg, een uitweg, een terugweg als het moet.
Voor elke tocht is er een ster, een vriend, een hand,
een huis, een thuis, een boek, een beeld,
een lied misschien.
Voor elke tocht is er een ster, voor ieder mens,
voor oud en jong die wijs wil heten,
voor iedereen die zoekt naar redding en naar recht.
Voor elke tocht is er een ster, die wijzen brengen zal
waar ’t wonder van het leven in eenvoud wordt getoond,
waar Gods liefdevol geven in kinderogen woont.
Voor elke tocht is er een ster, zoek niet te ver!…

De sfeervolle viering in de H. Johannes de Doperkerk was druk bezocht en na afloop mochten de kinderen de mooie sterren mee naar huis nemen. Dit was het derde jaar dat de knutselwerkgroep op deze wijze een thema uitwerkt wat met verbondenheid te maken heeft; het eerste jaar door engelen en herders te maken, het tweede jaar door een kerstgroep te maken. Leuk dat ook de Wijchense media aandacht gaven aan het Balgoyse initiatief en ook de reactie van een oma op Facebook is een compliment voor de initiatiefnemers van deze kerstknutselactiviteit.

Dit initiatief sluit naadloos aan bij het primaire doel van Stichting BBB, nl de leefbaarheid in Balgoy verbeteren en/of de sociale cohesie en samenwerking versterken door het stimuleren van bewonersparticipatie, eigen kracht en betrokkenheid van inwoners, in dit geval de kinderen. Zonder subsidie zou er niet genoeg geld geweest zijn om bijv. de lichtjes en het hout aan te schaffen, wat echt essentieel was voor het project van dit jaar.